ACTH (هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک) در غده‌ی هیپوفیز ساخته می‌شود و به غدد فوق کلیه (آدرنال) دستور می‌دهد کورتیزول بسازند. کورتیزول به بدن کمک می‌کند در برابر استرس مقاومت کند. وقتی کورتیزول بالا می‌رود، هیپوفیز ترشح ACTH را کم می‌کند و وقتی کورتیزول کم است، ACTH بیشتر ترشح می‌شود.
مقدار ACTH و کورتیزول در طول روز تغییر می‌کند: ACTH معمولاً صبح زود (حدود ۶ تا ۸ صبح) در بالاترین مقدار و آخر شب در کمترین مقدار است. معمولاً کورتیزول هم هم‌زمان اندازه‌گیری می‌شود و تفسیر نتیجه اغلب به متخصص غدد نیاز دارد.
چرا این آزمایش انجام می‌شود؟
- ACTH بالا و کورتیزول پایین: معمولاً نشانه‌ی مشکل در خود غدد فوق کلیه، مانند بیماری آدیسون.
- ACTH پایین و کورتیزول پایین: معمولاً نشانه‌ی مشکل در غده‌ی هیپوفیز.
- ACTH بالا و کورتیزول بالا: ممکن است نشانه‌ی تولید بیش از حد ACTH و سندرم کوشینگ باشد.
علت‌های تغییر ACTH
افزایش: استرس شدید جسمی یا روحی (مثل جراحی اخیر یا درد شدید)، بیماری آدیسون، بیماری کوشینگ ناشی از تومور هیپوفیز یا تولید ACTH در خارج از هیپوفیز.
کاهش: آسیب هیپوفیز (جراحی، پرتودرمانی، سکته، ضربه به سر یا تومور)، تومور غده‌ی فوق کلیه که کورتیزول زیادی می‌سازد، و مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی.
آمادگی قبل از آزمایش
- بهتر است ۱۰ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید. ممکن است پزشک توصیه کند ۴۸ ساعت قبل غذای کم‌کربوهیدرات بخورید.
- زمان نمونه‌گیری (معمولاً صبح) را دقیقاً طبق دستور پزشک رعایت کنید.
- از ۱۲ ساعت قبل ورزش نکنید و تا حد امکان از استرس و هیجان دوری کنید.
- داروهای کورتیکواستروئیدی و داروهایی مثل آمفتامین‌ها، لیتیوم و انسولین روی نتیجه اثر دارند. درباره‌ی قطع یا ادامه‌ی آن‌ها فقط با پزشک خود تصمیم بگیرید و داروهایتان را به پذیرش بگویید.
- اگر در هفته‌ی گذشته اسکن یا درمان با مواد رادیواکتیو داشته‌اید، اطلاع دهید.
نمونه‌ی خون در لوله‌ی مخصوص گرفته و بلافاصله روی یخ نگهداری می‌شود، پس بهتر است نمونه‌گیری در خود آزمایشگاه انجام شود.
برای اطلاع از شرایط آمادگی، هزینه و زمان جوابدهی با پذیرش تماس بگیرید: ۰۲۱۸۸۶۳۸۷۶۵. نوبت آنلاین | نمونه‌گیری در منزل
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جایگزین مشورت با پزشک نیست.