دراین مطلب به چند سوال رایج در مورد تشخیص آزمایشگاهی ایدز پاسخ می دهیم.
فرق HIV-1 و HIV-2 چیست؟
HIV-1 دارای قدرت بیماری زایی بیشتر بوده و در بیشتر نقاط دنیا پراکنده است ولی HIV-2 بیماری زایی کمتری داشته و عمدتا در آفریقای غربی دیده می شود.
منظور از رفتار پر خطر در ابتلا به ویروس ایدز چیست؟ رفتارهای پر خطر که می تواند منجر به سرایت ویروس ایدز از فرد آلوده به فرد سالم شود شامل موارد زیراست:
 رابطه جنسی محافظت نشده به هر شکل با فرد مشکوک به HIV یا شرکای جنسی متعدد.
 استفاده از سوزن مشترک برای هر منظوری مخصوصا در موارد تزریق مواد مخدر.
 هر نوع تماس خونی با فرد مشکوک به HIV از جمله تماس از طریق زخم های باز یا تزریق خون مشکوک.
 استفاده از لوازم جراحی و دندانپزشکی که برای اشخاص دیگری استفاده شده و استریل نشده اند.
 تولد نوزاد از مادر آلوده به ویروس HIV

فایده تشخیص زودهنگام ابتلا به ویروس ایدز چیست؟
 درمان ویروس ایدز در مراحل اولیه ابتلا و قبل از رسیدن به مرحله پیشرفته ایدز و از کار افتادن سیستم ایمنی به مراتب راحت تر است.
 آگاهی زود هنگام باعث می شود که فرد بیماری را به افراد دیگر منتقل نکند. چرا که در مراحل اولیه بیشترین احتمال انتقال بیماری به دیگران وجود دارد.
 با آگاهی زود هنگام فرد به راحتی می تواند حدس بزند که کی و چگونه به ویروس ایدز مبتلا شده است.
چه آزمایش هایی برای تشخیص آزمایشگاهی ایدز وجود دارد؟
 HIV-1 Ab
 HIV-2 Ab
 HIV P24 Ag
 4th generation (HIV-1, HIV-2, P24)
 HIV Nucleic acid test (HIV PCR) (NAAT)
 HIV Western blot test
 HIV viral Load
 CD4 count
دوره پنجره چیست؟
از زمانی که ویروس وارد بدن فرد می شود تا زمانی که نتیجه آزمایش مثبت شود دوره پنجره نامیده می شود. دوره پنجره برای برای افراد مختلف و آزمایش های مختلف متفاوت است. هر چه دوره پنجره کوتاه تر باشد یعنی که تشخیص ابتلا به HIV زودتر میسر می شود.
چه مدت بعد از رفتار پر خطر باید کدام آزمایش را انجام بدهیم؟
در فاصله 7 روز تا دو هفته( به طور متوسط 10 روز) بعد از رفتار پرخطر بهترین آزمایش HIV Nucleic acid test است. این که بعد از چند روز پس از ورود ویروس به بدن این آزمایش مثبت می شود در افراد مختلف متفاوت است و به میزان ویروس وارد شده به بدن نیز بستگی دارد. این آزمایش بعد از یک ماه از ورود ویروس به بدن منفی شده و مجددا در مراحل بعدی که ممکن است چندین سال بعد باشد ویروس ایدز شروع به تکثیر می کند که در این مرحله نیز این آزمایش مثبت می شود.
در فاصله 1 هفته تا 1 ماه ( به طور متوسط 16روز) پس از ورود ویروس آزمایش HIV P24 Ag مثبت میشود. مدت این دوره در افراد مختلف متفاوت است و به میزان ویروس وارد شده به بدن نیز بستگی دارد.
3 هفته تا 6 ماه در افراد مختلف طول می کشد تا آنتی بادی ضد HIV مثبت شود. اما در بیش از 97 درصد انسان ها بعد از سه ماه حتما آنتی بادی مثبت خواهد بود.
آزمایش HIV Western blot test چیست؟

اگر جواب آنتی بادی ضد HIV مثبت بود نتیجه قطعی نیست و حتما باید به روش Western blot تایید شود. اگر جواب وسترن بلات مثبت بود نتیجه مثبت قطعی است.
آیا اگر آزمایش P24 مثبت باشد جواب مثبت قطعی است؟
خیر مثبت شدن آزمایش آنتی ژن P24 اگر تکرار شده و تایید شده باشد باید یا به روش نوترالیزاسیون ویا به روش PCR تایید شود.
آیا اگر آزمایش HIV Nucleic acid test مثبت باشد جواب مثبت قطعی است؟
بله. مثبت شدن آزمایش PCR اگر تکرار شده و تایید شده باشد بیانگر آلودگی قطعی به ویروس HIV است و نیازی به تایید با روش دیگری نیست.

اگر جواب آزمایش P24 یا HIV Nucleic acid test منفی بود آیا قطعا ابتلا به ویروس HIV منتفی است؟
خیر. در مراحلی از آلودگی به ویروس ایدز هر دو این آزمایش ها می تواند منفی باشد. بنابر این با منفی بودن جواب این دو آزمایش آلودگی به ویروس HIV رد نمی شود.
در چه موردی می توان گفت که ابتلا به ویروس HIV قطعی است؟
1- اگر جواب آزمایش PCR که به روش استاندارد انجام شده در هر زمانی مثبت بوده و جواب مثبت تکرار شده است.
2- اگر جواب آزمایش آنتی ژن P24 که به روش استاندارد انجام شده در هر زمانی مثبت بوده و جواب مثبت تکرار شده و با روش نوترالیزاسیون تایید شده است.
3- اگر جواب آزمایش HIV Ab در هر زمانی مثبت شده و روش وسترن بلات هم آن را تایید کرده است.
در چه موارد می توان گفت که فرد به HIV آلوده نیست؟
1- اگر بعد از 6 ماه از رفتار پر خطر جواب HIV Ab منفی باشد، در صورتی که فرد جزو استثناهای ذکر شده در موارد منفی کاذب نباشد به احتمال 9/99 درصد ابتلا به ویروس ایدز منتفی است.
2-اگر جواب HIV Ab مثبت باشد ولی جواب وسترن بلات منفی باشد.
جواب HIV Ab فرد مثبت است مرحله بعدی تشخیص چیست؟
ابتدا باید جواب آزمایش با یک کیت دیگر تکرار شود. اگر جواب هر دو آزمایش مثبت بود باید به روش وسترن بلات آزمایش انجام شود. اگر جواب ها با هم همخوانی نداشت باید با کیت سوم آزمایش انجام شود که اگر دوبار از سه بار مثبت بود جواب آنتی بادی مثبت تلقی شده و باید با روش وسترن بلات تایید شود.
آیا امکان دارد که جواب HIV Ab مثبت باشد ولی جواب آنتی ژن P24 منفی باشد؟
بله. وقتی در بدن بیمار آنتی بادی بر علیه آنتی ژن P24 تولید می شود ترکیب این دو باعث تشکیل کمپلکس ایمنی شده و منجر به حذف آنتی ژن P24 از خون فرد می شود و یا تشخیص آن را از نظر تکنیکی غیرممکن می کند. بنابر این در این دوره جواب آزمایش HIV Ab مثبت و جواب آنتی ژن P24 منفی است.
آیا امکان دارد که جواب P24 مثبت باشد ولی جواب آنتی ژن HIV Ab منفی باشد؟
بله. در هفته اول تا چهارم ورود ویروس به بدن سیستم ایمنی بدن انسان هنور آنتی بادی تولید نکرده است ولی آنتی ژن ویروس در بدن وجود دارد و بیماری در این مرحله به شدت مسری است.
موارد منفی کاذب در تشخیص آنتی بادی برعلیه ویروس HIV کدامند؟
 در کودکان زیر دو سال که هنوز تولید آنتی بادی درآنها کامل نشده است
 درکسانی که نقص ایمنی در تولید آنتی بادی دارند
 در کسانی که به دلایل بیماری های مختلف داروهای سرکوبگر ایمنی مصرف می کنند
موارد مثبت کاذب در تشخیص آنتی بادی برعلیه ویروس HIV کدامند؟
در مواردی مثبت کاذب در نتایج آزمایش ها دیده می شود که با تکرار آزمایش ها و یا استفاده از روشهای تاییدی این موارد به حداقل میرسد. در موارد مشابهت آنتی ژنی بین ویروس ایدز و سایر ویروسها وگاهی وجود بیماری های خودایمنی نظیربیماری لوپوس منجر به این موارد می شود.
آیا جواب های منفی تست های سریع خانگی قابل اعتمادند؟
اگر گواهی های لازم را داشته باشد و شرایط استاندارد در مورد نقل و انتقال و نگهداری آنها رعایت شده باشد قابل اعتمادند و با نتیجه آنها باید مثل نتایج HIV Ab که در آزمایشگاه گرفته می شود برخورد کرد. باید توجه داشت که این روش قادر به تشخیص آنتی ژن P24 نیست. در این روش جواب های منفی کاذب بیشتر از روشهای مرسوم در آزمایشگاههاست.
آیا جواب های مثبت تست های سریع خانگی قابل اعتمادند؟
اگر گواهی های لازم را داشته باشد و شرایط استاندارد در مورد نقل و انتقال و نگهداری آنها رعایت شده باشد قابل اعتمادند و با نتیجه آنها باید مثل نتایج HIV Ab که در آزمایشگاه گرفته می شود برخورد کرد. باید توجه داشت که این روش قادر به تشخیص آنتی ژن P24 نیست. در این روش جواب های منفی کاذب بیشتر از روشهای مرسوم در آزمایشگاههاست.

برای فردی که بیشتر از 6 ماه از رفتار پر خطر وی گذشته است کدام تست مناسب است؟
در این مورد بهترین آزمایش HIV1.2Ab می باشد و اگر جواب منفی بود نیازبه پی گیری دیگری ندارد.
برای فردی که دو روز از رفتار پر خطر وی گذشته است کدام تست مناسب است؟
این فرد باید صبر کند که یک هفته الی 10 روز از رفتار بگذرد و سپس آزمایش PCR انجام دهد.
برای فردی که سه هفته از رفتار پر خطر وی گذشته است کدام تست مناسب است؟ برای این فرد آزمایش P24 و PCR آزمایش های مناسب می باشد. یا آزمایش با استفاده از کیت های نسل چهار که آنتی ژن و آنتی بادی را باهم تشخیص می دهد.

HIV viral Load و CD4 count در چه موارد انجام می شود؟
این دو آزمایش درمواردی که ابتلا به ویروس ایدز قطعی است برای بررسی سیر بیماری و همچنین برای سنجش اثربخشی درمان استفاده م شود که به ترتیب میزان ژنوم ویروس و شمارش سلول های ایمنی که هدف ویروس هستند بررسی می شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید با آزمایشگاه نامدار تماس گرفته و سوالات خود را مطرح کنید و یا برای انجام آزمایش ها بدون نیاز به نسخه پزشک می توانید به آزمایشگاه مراجعه کنید.

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید